.png)
قوانین
.png)
نیروهای مسلح - قانون خدمت وظیفه عمومی مصوب ۱۳۶۳/۰۷/۲۹ با اصلاحات تا تاریخ ۱۳۹۶/۵/۱۷ - فصل اول: کلیات
ماده ۱ – دفاع از استقلال و تمامیت ارضی و نظام جمهوری اسلامی ایران و جان و مال و ناموس مردم وظیفه دینی و ملی هر فرد ایرانی است و دراجرای این وظیفه کلیه اتباع ذکور دولت جمهوری اسلامی ایران مکلف به انجام خدمت وظیفه عمومی برابر مقررات این قانون میباشند و هیچ فردمشمول خدمت وظیفه عمومی را جز در موارد مصرحه در این قانون نمیتوان از خدمت معاف کرد. تبصره ۱ – با توجه با اصل ۱۵۱ قانون اساسی واحد بسیج مستضعفین سپاه پاسداران انقلاب اسلامی موظف است در اسرع وقت امکانات آموزشنظامی اتباع اناث دولت جمهوری اسلامی ایران را با رعایت کلیه موازین شرعی فراهم نماید. این آموزش برای اناث الزامی نیست. تبصره ۲ – وزارت آموزش و پرورش موظف است با همکاری نیروهای مسلح آموزشهایی را که زمینه ساز آمادگی دفاعی است طبق موازین اسلامیدر برنامههای آموزشی مقاطع تحصیلی راهنمایی و دبیرستان پیش بینی نماید. این آموزش برای دختران تنها در زمینههای دفاع غیر نظامی خواهد بود. ماده۱مکرر ـ در این قانون عبارت اختصاری به شرح زیر جایگزین عناوین کامل آنها میگردد: ۱ ـ فرماندهی کل به جای مقام معظم فرماندهی کل قوا ۲ ـ ستادکل به جای ستادکل نیروهای مسلح ۳ ـ نیروهای مسلح به جای ستاد کل نیروهای مسلح، ارتش جمهوری اسلامی ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و سازمانهای وابسته، وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح و سازمانهای تابعه ۴ ـ ارتش به جای ارتش جمهوری اسلامی ایران ۵ ـ سپاه به جای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ۶ ـ وزارت دفاع به جای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ۷ ـ وزارت علوم به جای وزارت علوم، تحقیقات و فناوری ۸ ـ وزارت بهداشت به جای وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ۹ ـ سازمان به جای سازمان وظیفه عمومی ۱۰ ـ کارکنان وظیفه به جای افسران وظیفه، درجه داران وظیفه و سربازان عادی وظیفه
ماده ۲ ـ هر فرد ذکور ایرانی در ماهی که طی آن ماه به سن هجده سال تمام میرسد مشمول مقررات خدمت وظیفه عمومی است. تبصره ـ مشمول کسی است که درشمول قانون خدمت وظیفه عمومی قرارگیرد.
ماده ۳ – سن مشمولان و افراد تحت تکفل از لحاظ خدمت وظیفه و یا معافیت از آن تابع مندرجات اولیه اولین شناسنامه بوده و هر گونه تغییری کهبعداً به عمل آمده باشد از لحاظ وظیفه عمومی معتبر نخواهد بود. تبصره ـ تغییر سن بر مبناء ماده واحده قانون حفظ اعتبار اسناد سجلی و جلوگیری از تزلزل آنها مصوب۲ / ۱۱ / ۱۳۶۷، فقط درباره خود مشمولین معتبر است.
ماده ۴ – خدمت وظیفه عمومی ۳۰ سال است و مراحل آن برای کلیه مشمولان به شرح زیر است: الف ـ مدت خدمت دوره ضرورت (۲۴) ماه است و درصورتی که مشمولان مازاد و یا کمتر از تعداد مورد نیاز باشد ستاد کل با کسب اجازه از فرماندهی کل آن را به کمتر یا بیشتر از مدت دوره ضرورت تغییر می دهد. ب – دوره احتیاط ۸ سال. ج – دوره ذخیره اول ۱۰ سال. د – دوره ذخیره دوم ۱۰ سال. تبصره ۱ – تاریخ شروع و پایان خدمت در مراحل احتیاط و ذخیره از تاریخ پایان خدمت دوره ضرورت محاسبه میگردد و در هر حال تاریخ خاتمهآن از سن ۵۰ سالگی تجاوز نخواهد کرد. تبصره ۲ – در مواقع ضرورت و بسیج همگانی ممکن است افراد مشمول این قانون تا سن شصتسالگی نیز احضار شوند.
ماده ۵ ـ کلیه مشمولین قادر به خدمت و بلامانع، به خدمت دوره ضرورت اعزام میشوند و پس از فرا گرفتن آموزشهای نظامی لازم در ابتداء خدمت، بقیه خدمت دوره ضرورت را انجام میدهند. تعیین ترتیب تقدم و سهمیه بندی مشمولین وظیفه بین هر یک از نیروهای مسلح، توسط ستاد کل با تصویب فرماندهی کل صورت میگیرد. تبصره ۱ ـ نحوه تأمین سهمیه هر یک از نیروهای مسلح از مشمولین هر دوره، به وسیله کمیسـیونی انجام میشود که از نمایندگان نیروهای مزبور به ریاست رئیس سازمان تشکیل میگردد. تبصره ۲ ـ سپاه می تواند مشمولین مورد نیاز خود را در هر دوره طبق ضوابط خاص پذیرش سپاه، از بین بسیجیان دارای برگه اعزام به خدمت به میزان سهمیه ای که ستاد کل تعیین میکند، انتخاب نموده و قبل از تاریخ اعزام آنان فهرست اسامی آنها را به واحدهای تابعه سازمان اعلام نماید. این مشمولین برای انجام خدمت وظیفه عمومی در اختیار سپاه قرار میگیرند. تبصره ۳ ـ نیروهای مسلح میتوانند مشمولین متخصص مورد نیاز خود را در سطح کارشناس و بالاتر به میزان سهمیه ای که ستاد کل تعیین میکند به عنوان مشمول خاص از ستاد کل درخواست نمایند. تبصره۴ ـ مشمولین وظیفه از تاریخ اعزام از سوی واحدهای وظیفه عمومی ناجا به عنوان کارکنان وظیفه یگان تعیینشده، محسوب می شوند.
ماده ۶ – قانون خدمت نیروی انسانی، درمانی و بهداشتی مصوب ۵۸.۹.۲۴ شورای انقلاب و الحاقیهها و اصلاحیههای بعدی آن بقاء و مشمولینمذکور در آن قانون پس از طی دوره آموزش مقدماتی نظامی بعد از تأمین نیازمندیهای نیروهای مسلح ادامه خدمت را تا ۵ سال در وزارت بهداری انجاممیدهند.
ماده ۷ – قانون معافیت فارغالتحصیلان مراکز تربیت معلم از خدمت وظیفه عمومی مصوب ۵۸.۲.۲۷ شورای انقلاب ابقاء و مشمولین مذکور در آنقانون پس از طی دوره آموزش مقدماتی نظامی بقیه خدمت مقرر در آن قانون را در آموزش و پرورش انجام خواهند داد. تبصره ۱ ـ وزارت آموزش و پرورش موظف است فارغ التحصیلان تربیت معلم در مراکز آموزشی، از طریق سازمان آنان را به مراکز آموزشی نظامی برای طی دوره آموزش رزم مقدماتی اعزام نماید. تبصره ۲ ـ دولت موظف است همه ساله اعتبارات لازم را برای آموزشهای فوق در اختیار سپاه قرار دهد.
ماده ۸ – از تاریخ تصویب این قانون به سازمان هواپیمائی کشوری و دانشکده تکنولوژی هواپیمائی کشوری اجازه داده میشود از بین فارغالتحصیلانمشمول این دانشکده و مرکز آموزش فنون هوایی و همچنین فارغالتحصیلان مشمول رشتههای هوا فضا، الکترونیک و مهندسی هواپیما که در سایردانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی برابر ضوابط وزارت فرهنگ و آموزش عالی مشغول تحصیل میباشند داوطلبان واجد شرایط را استخدام نمایند. مشمولان مذکور پس از گذراندن آموزش نظامی مربوطه و ایفای تعهد ده سال خدمت از انجام خدمت دورۀ ضرورت معاف خواهند بود.
ماده ۹ – دانشجویان دوره چهارساله آموزشی شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی ایران به شرط سپردن تعهد و انجام ۱۰ سال خدمت در این شرکتپس از طی دوره آموزش مقدماتی و تخصصی در نیروی دریایی و بر روی عرشه ناوهای نیروی دریایی از انجام بقیه خدمت دوره ضرورت معافخواهند بود.
ماده ۱۰ – انجام امور زیر در مورد مشمولین وظیفه عمومی مستلزم ارائه مدرک دال بر رسیدگی به وضع مشمولیت آنان از اداره وظیفه عمومیمیباشد و فتوکپی مدرک ارائه شده از جمله منضمات ضروری پرونده متشکله میباشد: الف – شرکت در آزمایشات رانندگی و اخذ گواهینامه. ب – دریافت هر گونه وام و کمکهای کشاورزی و صنعتی و دامداری و مسکن از طریق بانکها و وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت ونهادهای قانونی. ج – کاندیدا شدن جهت انتخابات مجلس شورای اسلامی و سایر شورا و انجمنهای قانونی. د – تحویل اصل گواهینامه یا پایاننامه دورههای تحصیلی دیپلم و بالاتر از وزارتخانه مربوطه. ه – صدور پروانه کسب و اجازه اشتغال و عضویت در شرکتهای تعاونی. ز – دریافت مستمری از سازمانهای دولتی و وابسته و نهادهای قانونی. ح – استخدام به هر صورت (رسمی، پیمانی، روزمزد و خرید خدمت) در وزارتخانهها و مؤسسات دولتی و وابسته به دولت و نهادهای قانونی وشرکتهای دولتی. تبصره ۱ – سایر اموری که در دیگر قوانین منوط به روشن شدن وضعیت خدمتی مشمول میباشد، به قوت خود باقی است. تبصره ۲ ـ ارزش و اعتبار مدارک دال بر رسیدگی به وضعیت مشمول از لحاظ انجام قسمتی یا تمام امور موضوع این ماده مطابق آیین نامه اجرائی مندرج در ماده (۵۱) تعیین میشود. تبصره ۳ ـ متخلفین از مقررات این ماده به محاکم قضائی معرفی میشوند، مجازات اینگونه افراد برای بار اول پرداخت هزینه سالانه یک سرباز طبق قانون بودجه سالانه و نرخ اعلامی دولت است و بار دوم علاوه بر جریمه فوق، سه ماه انفصال از خدمت و برای بار سوم و بالاتر انفصال از خدمات دولتی است.
ماده ۱۱ – در زمان جنگ و بسیج همگانی در صورت لزوم کسانی که به علتی در زمان صلح از معافیت خدمت دوره ضرورت استفاده نمودهاند، نیزبه خدمت احضار و از حقوق و مزایای مشمولین دوره احتیاط هم طبقه خود استفاده خواهند نمود.
ماده ۱۲ – کارگران و مستخدمینی مؤسسات دولتی و نهادهای قانونی و سازمانهای وابسته به دولت که خدمت دوره وظیفه عموی را انجام میدهدپس از پایان خدمت مجدداً به کار اولیه خود اشتغال خواهند یافت و کارفرما یا مسئولین مربوطه مکلفند آنان را به کار اولیه خود بگمارند. تبصره ۱ – در مورد مؤسسات خصوصی کارفرما یا مسئولین مربوطه در صورتی مکلفند آنان را به کار اولیه خود بگمارند که در قرارداد استخدام اینمسأله شرط شده باشد. تبصره ۲ – آییننامه اجرایی این ماده توسط وزارتین کشور و کار و امور اجتماعی و سازمان امور اداری و استخدامی کشور تهیه و به تصویب هیأتوزیران خواهد رسید.
ماده ۱۳ – افرادی که اعم از مشمول و غیرمشمول با طی دوره دانشکدهها و آموزشگاههای نظامی و انتظامی برای خدمت در کادر ثابت استخدام شوند مدت تحصیل آنهاجزء خدمت دوره ضرورت محسوب خواهد شد و اگر مدت تحصیل از دو سال کمتر باشد، از دوره خدمت آنان به نسبت کسری خدمت تا دو سال جزءخدمت دوره ضرورت محسوب میشود. تبصره ۱ ـ آن عده از محصلین مراکز آموزش کادر ثابت نیروهای مسلح که قبل از پایان دوره آموزش مستعفی یا اخراج شوند، فقط از طی دوره آموزش نظامی معاف میشوند، لکن باید خدمت دوره ضرورت را انجام دهند. درصورتیکه محصلین به علت بیماری یا عدم صلاحیت که ناشیاز اعمال ارادی آنان نباشد برکنار گردند، مدت تحصیل جزء خدمت دوره ضرورت آنان محسوب میشود. تبصره ۲ ـ افسران و درجه داران نیروهای مسلح، در صورتیکه قبل از نیل به درجه به موجب مقررات استخدامی مربوط از خدمت مستعفی یا اخراج شوند، فقط از طی دوره آموزش نظامی معاف می شوند لکن باید خدمت دوره ضرورت را انجام دهند و اگر بعد از پایان دوره آموزش از خدمت مستعفی یا اخراج گردند و خدمت آنان از مدت دوره ضرورت کمتر باشد بقیه دوره ضرورت را انجام میدهند.
ماده ۱۴ ـ آن دسته از مشمولین و کارکنان وظیفهای که به عنوان پایور اعم از نظامی و کارمند به استخدام نیروهای مسلح در میآیند با انجام ششسال خدمت پس از فراغت از تحصیل یا اتمام دوره آموزشی از انجام خدمت دوره ضرورت معاف میگردند. چنانچه قبل از خاتمه ششسال از خدمت رها گردند، درصورتیکه مشمول معافیتهای قانونی نبـاشند، به نسبت هر چـهار ماه خدمت یک ماه از خدمت دوره ضرورت آنان کسر میشود. تبصره ۱ ـ مدت خدمت انجام شده کارکنان وظیفه که در اجرای این ماده به عنوان کارمند رسمی استخدام می شوند به همان میزان از مدت تعهد موضوع این ماده کسر می شود. تبصره ۲ ـ چنانچه کارمندان مذکور پس از اتمام شش سال تعهد خدمتی به هر عنوان از خدمت رها شوند از کارت پایان خدمت دوره ضرورت برخوردار می گردند. تبصره ۳ ـ در مناطق بد آب و هوا، مناطق مرزی و مناطق محروم که با تشخیص ستاد کل تعیین میشود مدت مذکور در این ماده به پنج سال تغییر مییابد.
ماده ۱۵ ـ مشمولین و کارکنان وظیفه داوطلبی که با داشتن حداقل گواهینامه پنجم ابتدائی و سپردن پنج سال تعهد خدمت نظامی یا شش سال تعهد خدمت کارمندی، بهصورت پیمانی در نیروهای مسلح استخدام می شوند، خدمت آنان به منزله انجام خدمت دوره ضرورت تلقی می شود و پس از پایان تعهد از کارت پایان خدمت برخوردار میگردند. در صورتی که قبل از خاتمه تعهد از خدمت مستعفی یا برکنار گردند، چنانچه مشمول معافیتهای قانونی نباشند، خدمت دوره ضرورت به نسبت چهار ماه خدمت یک ماه از خدمت دوره ضرورت آنان محسوب میشود و بقیه خدمت دوره ضرورت را برابر قانون انجام میدهند، مگر این که علت رهایی، بیماری یا عدم صلاحیت ناشی از اعمال غیر ارادی آنان به تشخیص هیأت بدوی سازمان مربوط باشد که در اینصورت مدت تعهد انجام شده به نسبت از مدت خدمت دوره ضرورت کسر میگردد. تبصره ۱ ـ طی دوره آموزش نظامی برای کلیه کارمندان اعم از رسمی و پیمانی الزامی است. تبصره ۲ ـ مدت تعهد پیمانی دارندگان مدرک کارشناسی (لیسانس) و بالاتر یکسال کمتر است. تبصره ۳ ـ میزان سهمیه کارکنان پیمانی هر یک از نیروهای مسلح از سوی ستاد کل تعیین و ابلاغ می گردد. تبصره ۴ ـ چنانچه مشمولِ مستعفی بیش از نیمی از مدت تعهد خود را سپری کرده باشد برای ادامه خدمت دوره ضرورت نیازی به طی دوره آموزش مجدد ندارد و به ازاء هر سال خدمت چهارماه از مدت خدمت ضرورت او کسر میشود.
ماده ۱۶ – کلیه مشمولانی که وارد خدمت دوره ضرورت میشوند طبق آیین نامه انضباطی نیروهای مسلح نسبت به انقلاب اسلامی و نظامجمهوری اسلامی و قانون اساسی و مقام رهبری (فرماندهی کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران) سوگند وفاداری یاد خواهند کرد.
ماده 17 - حذف گردید.
ماده 18 - حذف گردید.